{"id":771,"date":"2024-11-30T00:04:31","date_gmt":"2024-11-29T22:04:31","guid":{"rendered":"https:\/\/asyakm.org\/?p=771"},"modified":"2025-10-14T10:58:16","modified_gmt":"2025-10-14T08:58:16","slug":"ahlak-yasasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/2024\/11\/30\/ahlak-yasasi\/","title":{"rendered":"Ahlak Yasas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Mehtap Y\u0131ld\u0131r\u0131m Y\u00fckselten<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00a0 Ahlak nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Ahlak\u0131n tan\u0131m\u0131na k\u0131saca; huy, seciye, davran\u0131\u015f \u00f6zellikleri, tabiat diyebiliriz. Ahlak, iki k\u0131s\u0131md\u0131r. Biri \u201csu-i ahlak\u201d, yani k\u00f6t\u00fc ahlak, di\u011feri \u201ch\u00fcsn-\u00fc ahlak\u201d diye adland\u0131r\u0131lan g\u00fczel ahlakt\u0131r. K\u00f6t\u00fc ahlak; insan\u0131n kendisine ve etraf\u0131na zarar veren olumsuz \u00f6zellikler, k\u00f6t\u00fcl\u00fckler, zul\u00fcmler, \u00e7irkin davran\u0131\u015f ve huylard\u0131r. G\u00fczel ahlak ise; iyi ve g\u00fczel olan, faydal\u0131 olan davran\u0131\u015f ve tutumlar\u0131n tamam\u0131d\u0131r. \u0130nsan, g\u00fczel ahlaka kodlanm\u0131\u015f olarak d\u00fcnyaya g\u00f6nderilse de, h\u00fcr iradesi devreye girdikten sonra ahlak\u0131n\u0131 iyi ya da k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde kullanmas\u0131 imtihan gere\u011fi kendi tercihlerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Aile, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evre, inan\u00e7 ve k\u00fclt\u00fcr de bu tercihlerini etkileyen \u00f6nemli fakt\u00f6rlerdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bireysel ahlak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Her insan\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu s\u00fcren ki\u015fisel yolculu\u011funda, onun ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan nas\u0131l g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve nas\u0131l bilindi\u011fi o ki\u015finin ahlak\u0131 ile ili\u015fkilidir. Do\u011fruluk, iyilik, adalet, yard\u0131mseverlik, g\u00fcvenilir olmak, c\u00f6mertlik ve bunlar gibi g\u00fczel davran\u0131\u015flar\u0131n tamam\u0131, insan\u0131 \u00e7evresindekiler taraf\u0131ndan sevilen, sayg\u0131 duyulan, iyi biri olarak bilinmesine sebep olur. Bunun i\u00e7indir ki, insan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, d\u00fcnyadakilerin ona son vazifesini yapt\u0131\u011f\u0131 esnada hoca \u201cMerhum veya merhumeyi nas\u0131l bilirdiniz?\u201d diye sorar. \u00d6len ki\u015fi, g\u00fczel ahlakl\u0131 biriyse o an oradaki cemaatin akl\u0131na ondan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcm iyilikler, g\u00fczel davran\u0131\u015flar gelir. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir sesle ve samimiyetle \u201ciyi biliriz!\u201d derler ve ona haklar\u0131n\u0131 helal ederler. E\u011fer \u00f6len ki\u015fi, k\u00f6t\u00fc ahlakl\u0131, zalim, etraf\u0131ndakilere d\u00fcnyay\u0131 dar etmi\u015f biriyse o an nezaketen \u201ck\u00f6t\u00fc biliriz\u201d diyen olmasa da, ondan kurtulduklar\u0131na i\u00e7ten i\u00e7e sevinenlerin olmas\u0131 da muhtemeldir. Hatta onun gibi k\u00f6t\u00fc birinden kurtulduklar\u0131 i\u00e7in i\u00e7ten i\u00e7e sevinenler olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Gurur, kibir, suizan, yalanc\u0131l\u0131k, ba\u015fkalar\u0131na haks\u0131zl\u0131k gibi akla gelen t\u00fcm k\u00f6t\u00fc huylar bir insandaki manevi hastal\u0131klard\u0131r. Tedavi edilmezse, hem d\u00fcnyada hem ahirette bu hastal\u0131klar\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7eker.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; \u0130nsan\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131na uygun \u015fekilde g\u00fczel ahlakl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm yasa ve \u00f6\u011fretiler ba\u015fta Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de, sonra en g\u00fczel ahlakl\u0131 insan olan k\u00e2inat\u0131n efendisi Hz. Muhammed (as)\u2019\u0131n hayat\u0131nda mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sosyal ahlak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Toplumda ahlak\u0131, hukuku ve g\u00fcveni sa\u011flayan unsurlar olarak sayabilece\u011fimiz; aile, inan\u00e7, \u00f6rf ve adetler, e\u011fitim, g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131 gibi fakt\u00f6rler de maalesef g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yerle bir olmu\u015f durumda. Mesela \u00e7ocuklar\u0131n kendi ailesinin yan\u0131nda bile g\u00fcvende olmay\u0131\u015f\u0131, insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmak i\u00e7in can\u0131n\u0131 emanet etti\u011fi hastanelere ve doktorlara kar\u015f\u0131 g\u00fcvenin kalmay\u0131\u015f\u0131 gibi. En k\u00f6t\u00fcs\u00fc de t\u00fcm bu ahlaks\u0131zl\u0131klara, hukuksuzluklara kar\u015f\u0131 adalete s\u0131\u011f\u0131nanlar\u0131n hakk\u0131n\u0131 alamay\u0131\u015f\u0131 ve devlete olan g\u00fcvenin sars\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir taraftan \u201cAdamlar \u00e7al\u0131yor ama \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor da\u201d diyen ahlak yoksunu ahmak bir g\u00fcruhun h\u0131rs\u0131zl\u0131k gibi adi bir su\u00e7u me\u015fru g\u00f6rmesine ne demeli. Bununla beraber, sosyal medyan\u0131n etkisiyle gen\u00e7lerin kolay ve ahlaks\u0131z kazanca y\u00f6nlendirilmesi, ahlaks\u0131zl\u0131klar\u0131n program ve dizilerde normalle\u015ftirilmesi de toplum hayat\u0131ndaki ahlak\u00ee dejenerasyonu art\u0131rmaktad\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kamusal alanlar da hi\u00e7 g\u00fcvenli de\u011fil. Toplu ta\u015f\u0131malar, avm\u2019ler, kalabal\u0131k caddeler.. Her an tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir maganda ya da serserinin sald\u0131r\u0131s\u0131na maruz kalabilirsiniz. Yo\u011fun bir trafikle m\u00fccadele ederek bir kavga ya da kazaya kar\u0131\u015fmadan eve d\u00f6nebilmek de b\u00fcy\u00fck bir nimet ve \u015f\u00fck\u00fcr sebebi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; <strong>Evrensel ahlak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; K\u00f6t\u00fc ahlak, insan\u0131n \u015fahs\u00ee ve toplum hayat\u0131nda b\u00f6yle sorunlara ve dertlere yol a\u00e7arken, k\u00e2inata bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kusursuz diyebilece\u011fimiz bir ahlak yasas\u0131n\u0131n i\u015fledi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bize Rabbimizi tarif etmekle birlikte iman ve g\u00fczel ahlak\u0131 kazand\u0131ran \u00fc\u00e7 ana unsur vard\u0131r. Birincisi Kur\u2019an-\u0131 Kerim, ikincisi ya\u015fayan Kur\u2019an dedi\u011fimiz g\u00fczel ahlak abidesi Peygamber Efendimiz (as), \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019i g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc ve sesli olarak her an yay\u0131n yapan \u201cevren\u201d denilen \u015fu k\u00e2inatt\u0131r. G\u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6n\u00fcnde olup biten her h\u00e2disede bir hikmet, bir d\u00fczen, bir sistem vard\u0131r. Her bir varl\u0131\u011f\u0131n ahl\u00e2kl\u0131 ve erdemli bir duru\u015f ile icraatlar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Denizler hududunu a\u015f\u0131p ta\u015fm\u0131yor, g\u00fcne\u015f insan\u0131 yakm\u0131yor, hava zehirlemiyor. \u0130nsanlar\u0131n t\u00fcm ahlaks\u0131zl\u0131klar\u0131na ra\u011fmen, bu unsurlar insan i\u00e7in g\u00fcvenli, rahat, huzurlu bir ortam sa\u011flamak i\u00e7in vazifelerinde kusur etmeden i\u015fliyorlar. Her yerde g\u00f6r\u00fclen bu ahlak yasas\u0131na muhalefet edene ise ceza kesiliyor. Mesela bir aslan, bir ceylan yavrusunu par\u00e7alasa, az sonra bir avc\u0131 da onu vurur. Bir \u00e7ocuk, bir ku\u015fu \u00f6ld\u00fcrse, ba\u015f\u0131n\u0131 bir yere vurur. Adalet yerini bulur. Bunun i\u00e7in, insan\u0131n her hareketi de, kainat ile uyumlu olmal\u0131d\u0131r. Kainattaki yasalara muhalif olmamal\u0131d\u0131r. Yere k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7\u00f6p atmak gibi en adi bir k\u00f6t\u00fc ahlak\u0131n bile arkas\u0131ndan bize kesilecek bir ceza faturas\u0131 olaca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp; \u00c7are<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; \u015eahs\u00ee ve toplumsan t\u00fcm hastal\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n ilac\u0131, kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu, Kur\u2019an eczanesinde mevcuttur. Bu noktada bu hasta asra en \u015fifal\u0131 devalar\u0131, dinde oldu\u011fu gibi ahlakta da bir tecdit vazifesini g\u00f6ren, do\u011frudan Kur\u2019an\u2019dan s\u00fcz\u00fclen Risale-i Nur tefsirinde bulabiliyoruz. B\u00f6yle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Risale-i Nur\u2019u ba\u015ftan sona okuyan insan, yava\u015f yava\u015f kendinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hatal\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 d\u00fczeltmeye ba\u015flayacakt\u0131r. Bunun i\u00e7in Risale-i Nur\u2019un \u00f6zelliklerindendir ki, asayi\u015fi muhafaza eder, bar\u0131\u015f\u0131 ve huzuru sa\u011flar. Sadece bir tefsir de\u011fil, t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in ahlaki de\u011ferler manzumesidir. En g\u00fczel ahlak felsefesi kitab\u0131d\u0131r. Ahlak\u00ee hastal\u0131klar\u0131 hem te\u015fhis eder, hem de tedavi eder. Bu hastal\u0131klardan bir k\u0131sm\u0131 ve \u00e7areleri: adavet (d\u00fc\u015fmanl\u0131k), tedavisi kalbindeki d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k etmek. Yeis (\u00fcmitsizlik) tedavisi \u00fcmitvar olmak ve Allah\u2019\u0131n rahmetinden \u00fcmidi kesmemek. Yine cehalet, zaruret, ihtilaf gibi hastal\u0131klar\u0131n \u00e7aresini Bedi\u00fczzaman Hazretleri, sanat, marifet, ittifak olarak verir. Bunlar gibi akla gelen bir\u00e7ok te\u015fhis ve tedavi yollar\u0131n\u0131 Ris\u00e2le-i Nur\u2019un sat\u0131rlar\u0131nda bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehtap Y\u0131ld\u0131r\u0131m Y\u00fckselten \u00a0 Ahlak nedir? &nbsp; Ahlak\u0131n tan\u0131m\u0131na k\u0131saca; huy, seciye, davran\u0131\u015f \u00f6zellikleri, tabiat diyebiliriz. Ahlak, iki k\u0131s\u0131md\u0131r. Biri \u201csu-i ahlak\u201d, yani k\u00f6t\u00fc ahlak,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-771","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bildiri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=771"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":773,"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/771\/revisions\/773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/asyakm.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}